Ik werd moe na het zien van de film… moe als in overweldigend moe… overweldigd door alles. Ik had dat tijdens mijn korte meditatie al. Ik voel me labiel… moe, klein… angstig met een neiging tot huilen. Het is nog altijd wel ‘angst voor de psychose’. Ik herinner me ineens dat het universum tijdens mijn meditatie zei: het ís geen psychose! Ik zoek op wat de kenmerken van een psychose zijn in Moderne Psychiatrie[1]:
In bepaalde opzichten kunnen […] geen van allen hun eigen voorstellingen onderscheiden van de buitenwereld. Zij doorbreken op opvallende wijze de spelregels van het leven zonder dat zij het naar het schijnt zelf begrijpen. Daarom noemen wij, de anderen hen vaak ‘ziek’. Het zou juister zijn te zeggen dat zijn hun eigen spelregels naleven, een eigen referentiekader hebben […] dat wij, de anderen, niet kunnen (of willen) begrijpen en accepteren. De regels worden gedicteerd door de individuele voorstellingen en behoeften van de patiënten. Deze regels zijn zo dominant, dat zij de behoefte om ze aan de realiteit te toetsen verdringen. In hun innerlijke belevingswereld hebben deze mensen dus geen duidelijke grenzen tussen het IK en de buitenwereld. (p. 275-276)
Nou… dat komt toch aardig in de richting… Er zitten een aantal uitspraken in waar ik iets over wil zeggen. ‘… zonder dat zij het naar het schijnt zelf begrijpen‘. Daar zit een verschil met hoe ik het ervaar. Misschien niet in de periode dat ik 30 was. Maar nu wel. Ik zie dat ik het doe, wéet dat het vreemd is zowel voor mezelf als anderen. Het is zeker nu een keuze om het te doen, om die wereld te leren kennen zeg maar, er vat op te krijgen zonder eraan ten onder te gaan.
Het is het verschil tussen McKenna’s[2] U-Rex en C-Rex wat hier aangeraakt wordt. Je ziet ook mooi hoe U-rex boven twijfel of kritiek verheven is. ‘Deze regels zijn zo dominant, dat zij de behoefte om ze aan de realiteit te toetsen verdringen.’ Ik weet niet of ze de behoefte verdringen. Het is gewoon hun realiteit niet en verondersteld wordt dat er een échte realiteit zou zijn in de vorm van U-Rex het heersende paradigma 🙂 Ik zou zeggen dus ja… het is op een bepaalde manier een psychose. Het is een psychose binnen U-Rex, het heersende paradigma en de hedendaagse psychiatrie.
Het is zonder meer verdrietig als mensen aan een psychose lijden, er slachtoffer van zijn en niet goed kunnen functioneren. Ik weet zelf ook hoe dat is… In die zin kun je misschien zeggen dat er ‘ouderwetse’ psychoses zijn die ziekelijk zijn en psychoseachtige toestanden die werkbaar zijn voor mensen. Ik weet er is geen goed of fout maar ik probeer te balanceren tussen twee paradigma’s. Vooral omdat veel mensen met psychoses last hebben van nare ervaringen. Dat is niet leuk, niet fijn… en dan kan psychiatrische hulp misschien uitkomst bieden.
Maar je kunt ook zeggen de psychose is de staat van zijn die hoort bij C-Rex… Weliswaar moet je het een beetje leren hanteren… maar eigenlijk zijn mensen die C-Rex ervaren in termen van het oude paradigma een soort van psychotisch en misschien niet eens een soort van… Om die reden is het ook niet zo gek dat ik dat zo steeds noem. Het verheldert veel voor me deze exercitie. De omschrijving is eigenlijk nog wel mild moet ik zeggen zelfs ‘ziek’ staat tussen aanhalingstekens en men erkent dat dat zo is in de ogen van de anderen. Als ik het boek verder wat doorlees word ik er niet zo heel veel wijzer van.
Goed fijn dat ik dit even wat helderder heb gekregen. Ik merk dat als ik moe ben mijn ego ruimte krijgt… ik word wat somberder en krijg last van relativeren 🙂 Dat is grappig. Dat is het toetsen aan de realiteit… de oude realiteit… Ik word vaak ook angstig en gespannen op een bepaalde manier. Angst voor die psychose… angst dat ik gek word, het niet in de hand kan houden. In die zin is het balanceren en leren… En dan helpt het kader dat McKenna biedt.
Ik vraag me af in welke zin er nog sprake moet zijn van toetsen aan de realiteit… aan de U-Rex-realiteit. Als ik mijn psychose nu vergelijk met die van rond mijn dertigste zie ik heel duidelijk dat ik rond mijn dertigste veel verder meeging in mijn psychose… minder toetste… denk ik. Of verkeerd… ik… het hapert een beetje… Bestaat er ook een toetsen binnen C-Rex vraag ik me af… is dat waar het me aan ontbrak? Je zit in deze wereld…en daarin moet je wel functioneren… tenminste niks moet en er zijn uiteraard veel vrijheidsgraden maar als je dat, zoals ik, wel wilt dan lijkt het er toch op zijn minst op dat je blijft toetsen aan U-Rex.
Is dat wat ik doe met de tijd bijvoorbeeld? Het is opvallend dat in de film die ik zag ook getoetst wordt aan de tijd. Het is ook opvallend dat ik een ander gevoel voor tijd lijk te hebben. Niet alleen lijkt het iets verstoord, ik kan ook hebben dat de tijd lijkt te haperen… en dat ik het besef van tijd kwijt ben. Zo wist ik gisteren niet meer welke dag het was… wat je kan hebben als je op vakantie bent of langere tijd vrij. Ja… ik geloof wel dat ik steeds even check of beide werelden nog een beetje synchroon lopen… of ik er nog in pas zeg maar… niet te ver weg dwaal… Ik weet niet of het zo werkt maar zo ervaar ik het vooralsnog. Om die reden vind ik het ook prettig om in die wereld te zijn. Prettiger dan ooit zou ik haast zeggen.
Hoe weet je dat iets reëel is in C-Rex? Ja… dat is nog niet zo’n makkelijk te beantwoorden vraag. Ik kom niet verder dan dat ik het weet, voel of logisch vind… 🙂 Misschien is het ook wel zo dat je een eigen begrippenkader opstelt in C-Rex… dat je je eigen dingetjes hebt of zo… ik weet dat niet. Toch herken ik moeiteloos de beschrijvingen van Jed. Ja, zo gaat dat. En die bevestiging, die toetsing zit in aha… daar heb je hem… in de wereld… in je ervaringen, in wat er gebeurt… de creatie. Mijn ‘goeroe’ zou zeggen je ziet het weerspiegeld in de wereld om je heen. Je vóelt het als je in lijn bent… je merkt het omdat alles soepel en makkelijk verloopt… als vanzelf. Zodra je ego in het spel komt stagneert dat.
[1] Cullberg, J. (1995). Moderne Psychiatrie: een psychodynamische benadering. Baarn, AMBO
[2] McKenna, J. (2013). Jed McKenna’s Theory of Everything: The Enlightened Perspective. Wisefool Press.